Mentaliteit

Emoties bij traden, niet uitzetten, maar inplannen

Wie zegt dat je emotieloos moet traden, geeft je een onmogelijke opdracht. Je kunt je emoties niet uitzetten, maar je kunt wel bepalen wanneer ze mogen meebeslissen.

Door Christoff Lezaire · Swing Capital · 5M, Mentaliteit

Het korte antwoord, emoties bij traden kun je niet uitzetten, angst, hebzucht, twijfel en frustratie horen erbij als er geld op het spel staat. Je kunt wel voorkomen dat ze beslissen. Dat doe je door beslissingen vooraf te nemen, risico vastleggen, Stop Loss en Take Profit (orders die je positie automatisch sluiten bij een vooraf gekozen verlies of winstdoel) direct plaatsen en op vaste momenten analyseren, zodat er tijdens de trade niets te kiezen valt.

Je opent een trade en legt je telefoon weg. Tien minuten later pak je hem weer. De positie staat licht in de min. Je kijkt naar de grafiek, naar je Stop Loss, weer naar de grafiek. Tijdens het eten ligt je telefoon naast je bord met het scherm naar boven. Niemand aan tafel weet dat je in je hoofd met iets heel anders bezig bent.

Iedereen die tradet kent dit. En bijna iedereen heeft wel eens het advies gehoord dat je "emotieloos" moet traden, als een machine. Dat advies klinkt logisch, maar je kunt er in de praktijk niets mee. Angst, hebzucht, twijfel en frustratie laten zich niet uitzetten. Je bent een mens met geld op het spel.

Wat wel kan, weten wanneer die emoties komen, ze herkennen als ze er zijn, en je handelen zo inrichten dat ze op dat moment niet meer aan het stuur zitten. Emoties niet bestrijden, maar inplannen.

Waarom emotieloos traden niet bestaat

Geld raakt aan zekerheid, aan status, aan het gevoel dat je je leven onder controle hebt. Het is niet vreemd dat je lichaam reageert als dat op het spel staat. Een hogere hartslag bij een grote rode candle (een staafje op de grafiek dat een koersdaling over een vaste periode laat zien) is geen zwakte, het is biologie.

Het probleem ontstaat pas als die reactie een beslissing neemt. De Stop Loss die je verschuift omdat je niet wilt verliezen. De winst die je te vroeg pakt omdat je bang bent dat hij verdwijnt. De trade die je opent omdat stilzitten ondraaglijk voelt. De emotie zelf is niet het probleem, de beslissing die eruit volgt wel.

Probeer je je emoties te onderdrukken, dan merk je meestal dat ze harder terugkomen. Het werkt beter om aan te nemen dat ze er zullen zijn, en te zorgen dat er op die momenten niets meer te beslissen valt.

De vijf momenten waarop het voorspelbaar misgaat

Emoties komen niet willekeurig. Ze hangen aan vaste momenten in de levensduur van een trade. Als je die momenten kent, weet je waar je je structuur moet versterken.

Vlak voor de Entry

Twijfel of haast. Of je stelt je Entry (je instaporder) uit tot de prijs al weg is, of je stapt in voordat de setup, het vaste patroon uit je plan, compleet is. Hier helpt een vaste checklist die je afwerkt voordat je op de knop drukt.

Als de trade in de plus staat

Hier komt de angst dat de winst verdwijnt. Je sluit te vroeg, of je zet je Take Profit dichterbij. Over tijd levert dat kleine winsten en volle verliezen op, en dat kan geen strategie dragen.

Als de prijs richting je Stop Loss loopt

Hoop. "Hij draait vast nog." Je verschuift de Stop Loss, of haalt hem weg. Een verlies dat klein en gepland was, wordt groot en ongepland.

Direct na het sluiten

Na een verlies frustratie, na een winst overmoed. Beide leiden tot een volgende trade die te snel komt of te groot is.

Als je niet in de markt zit

Verveling en het gevoel iets te missen. Dit is het moment waarop FOMO je in een trade trekt die niet in je plan staat.

Emotie zegt iets over jou, niet over de markt

Een sterk gevoel tijdens een trade wordt vaak gelezen als signaal over de koers. "Ik heb er een slecht gevoel over, ik ga eruit." Maar je zenuwen weten niet waar de prijs heen gaat. Ze weten wel iets anders, hoe jij op dit moment in de trade zit.

Voel je veel spanning bij een normale beweging, dan is je positie vaak te groot voor wat je aankunt. Kun je niet stoppen met kijken, dan vertrouw je je Stop Loss of je setup misschien niet. Voel je opluchting als je eruit bent, ook als je plan zei dat je had moeten blijven, dan zit je waarschijnlijk met te veel risico in de markt.

Gebruik je emotie dus als meetinstrument voor je eigen situatie. Dat is veel nuttiger dan hem gebruiken als voorspelling.

Houd bij wat je voelt, niet alleen wat je doet

De meeste traders noteren in hun journal de Entry, de Exit en het resultaat. Voeg daar drie kolommen aan toe, hoe je je voelde voor de trade, tijdens de trade en na afloop. Een woord of een cijfer van 1 tot 5 is genoeg.

Na een maand heb je iets wat weinig traders hebben, een overzicht van je eigen emotionele patronen, gekoppeld aan resultaten. Je ziet bijvoorbeeld dat trades die je met haast opende slechter uitpakten, of dat je op dagen na een slechte nacht vaker van je plan afwijkt. Die informatie kun je vertalen naar een regel. Geen trades na een slechte nacht, bijvoorbeeld.

Hoe je zo'n journal opzet, lees je in trading journal bijhouden.

Wil je dit op jouw eigen trades toepassen?Plan een gesprek

Beslissingen verplaatsen naar rustige momenten

De sterkste manier om emoties buiten je trades te houden, is ervoor zorgen dat alle beslissingen al genomen zijn voordat de emotie opkomt. Dat klinkt abstract, maar het is heel concreet.

• Stop Loss en Take Profit gaan automatisch mee bij het openen. Staan ze eenmaal op de exchange, dan hoeft er tijdens de trade niets meer beslist te worden.
• Je risico ligt vast voordat je de grafiek opent. Hoeveel je per trade riskeert, bepaal je één keer, niet per trade opnieuw. Zie ook positiegrootte bepalen.
• Je analyse doe je op een vast moment. Bijvoorbeeld 's avonds of in het weekend, als de markt je niet opjaagt. Je zet je orders klaar en laat ze hun werk doen.
• Je kijkt niet naar open trades tussen je vaste momenten. Er valt niets te doen, dus er valt ook niets te zien.

Daarom zijn automatische Stop Loss en Take Profit bij Swing Capital geen tip maar een vast onderdeel van Management. Niet omdat je jezelf niet kunt vertrouwen, maar omdat niemand goed beslist met een rode candle voor de neus.

Emotie hangt ook aan wie je bent

Niet iedereen reageert op dezelfde manier. De ene trader wordt onrustig van een open positie en wil er zo snel mogelijk vanaf. De andere voelt weinig bij verlies, maar kan slecht stilzitten. Wat voor de een een logische regel is, is voor de ander overbodig.

Daarom begint de fase Mentaliteit in onze begeleiding met een persoonlijkheidstest en een gesprek over belemmerende overtuigingen. Gedachten als "ik moet altijd gelijk hebben" of "geld verliezen betekent dat ik faal". Zulke overtuigingen sturen je gedrag in een trade vaak meer dan je analyse. Als je ze kent, kun je je regels erop afstemmen.

Je kunt daar zelf ook mee beginnen. Schrijf op wat je denkt op het moment dat een Stop Loss geraakt wordt, letterlijk de zin die in je hoofd opkomt. Die zin vertelt je vaak meer over je trading dan een stapel boeken over psychologie.

Ervaring

Als het tijdens de trade toch te veel wordt

Soms zit je midden in een trade en merk je dat je op het punt staat iets te doen wat niet in je plan staat. Geef jezelf dan één harde regel, je mag een positie altijd kleiner maken of sluiten, maar nooit groter maken en nooit je Stop Loss verder weg zetten.

Daarmee houd je een uitweg die geen extra risico toevoegt. Sluit je te vroeg, dan kost je dat hooguit een deel van een winst. Schrijf het op en neem het mee in je evaluatie. Na een paar weken zie je vanzelf of het een patroon is dat een aanpassing vraagt.

Onze kijk