Mentaliteit

Discipline in traden is een systeem, geen karaktertrek

Je weet wat je moet doen, en toch doe je het niet. Dat ligt meestal niet aan je karakter, maar aan hoe weinig er rond je beslissingen geregeld is.

Door Christoff Lezaire · Swing Capital · 5M, Momentum

Het korte antwoord, discipline in traden is geen karaktertrek, maar het resultaat van een systeem. Wilskracht raakt op; concrete regels die je per order afvinkt, vaste momenten om te traden, automatische Stop Loss en Take Profit (orders die je positie vanzelf sluiten bij een vooraf gekozen verlies of winstdoel) en iemand die je trades bekijkt niet. Meet daarnaast per trade of je je plan volgde, zodat je ziet welke regel het vaakst sneuvelt.

"Ik weet precies wat ik moet doen, ik heb alleen geen discipline." Die zin hoor ik in bijna elk eerste gesprek. Meestal gevolgd door een voorbeeld, de Stop Loss die toch werd verschoven, de trade die buiten het plan werd genomen, het voornemen om maximaal twee trades per dag te doen dat het tot woensdag volhield.

Het is een begrijpelijke gedachte, maar hij klopt zelden. Dezelfde mensen zijn vaak heel gedisciplineerd in hun werk, in sport of in hun gezin. Ze komen op tijd, houden afspraken na en maken af waar ze aan beginnen. Het is dus niet zo dat ze de eigenschap missen.

Wat er wel mist, is een systeem. In hun werk worden ze gedragen door deadlines, collega's, vaste tijden en gevolgen. Bij traden zitten ze alleen achter een scherm, met een markt die nooit dichtgaat en niemand die meekijkt. Onder die omstandigheden houdt bijna niemand het vol op wilskracht.

Waarom wilskracht op is voordat je begint

Neem het moment waarop de meeste mensen die naast een baan traden achter hun grafiek zitten. 's Avonds, na een werkdag, na het eten, als de kinderen in bed liggen. Je hebt de hele dag beslissingen genomen en je hoofd is moe. Dat is precies het moment waarop je van jezelf verwacht dat je nee zegt tegen een trade die er aantrekkelijk uitziet maar niet in je plan staat.

Of wilskracht echt ‘opraakt’, daarover zijn onderzoekers het niet eens. Maar iedereen kent het, moe en na een lange dag kies je sneller voor wat nu goed voelt in plaats van wat je vooraf besloot. Laat je je discipline afhangen van hoe je je op een dinsdagavond voelt, dan bouw je op zand.

Een systeem neemt die last over. Het zorgt ervoor dat de goede keuze de makkelijke keuze is, of dat de verkeerde keuze simpelweg niet meer kan.

Vier lagen die elkaar opvangen

Met een systeem bedoel ik geen ingewikkelde software. Ik bedoel de afspraken, gewoontes en hulpmiddelen die bepalen wanneer en hoe je een beslissing neemt. Het verschil met een voornemen, een systeem werkt ook als je er niet bij stilstaat. Vergelijk "ik ga niet meer impulsief traden" met "ik plaats alleen orders tussen acht en negen uur 's avonds, en de exchange-app staat niet op mijn beginscherm". Het eerste is een wens, het tweede een omgeving. Een goed systeem heeft meerdere lagen, zodat het niet instort als één laag een keer faalt.

Regels die je kunt afvinken

Een regel die je niet kunt controleren, is geen regel. "Alleen goede setups nemen" is niet te toetsen. "Alleen trades waarbij de prijs een getekend niveau raakt, met een Stop Loss onder de laatste swing low (het laatste dieptepunt waarna de koers weer steeg) en een Risk/Reward van minimaal 1 op 2 (je mogelijke winst is minstens twee keer je risico)" wel. Zet die regels in een trading plan en maak er een checklist van die je per order afwerkt.

Momenten die vastliggen

Bepaal wanneer je analyseert, wanneer je orders plaatst en wanneer je evalueert. Buiten die momenten doe je niets met je trading. Vaste tijdvakken halen een groot deel van de impulsieve beslissingen in één keer weg, omdat de meeste impulsen ontstaan op momenten dat je eigenlijk iets anders aan het doen bent.

Automatisering die het voor je doet

Alles wat de exchange kan afhandelen, laat je de exchange afhandelen. Stop Loss en Take Profit gaan direct mee met de order. Gebruik Limit orders (orders met een vooraf gekozen prijs) op vooraf bepaalde niveaus in plaats van een Market order (die direct uitvoert tegen de prijs van dat moment) op het moment zelf. Wat geautomatiseerd is, hoeft niet volgehouden te worden.

Iemand die meekijkt

Dit is de laag die de meeste traders overslaan, en vaak de laag die het grootste verschil maakt. Weten dat iemand anders je trades gaat zien, verandert hoe je ze neemt. Dat kan een tradingmaatje zijn, een groep met vaste afspraken of een coach. Bij Swing Capital lever je elke zondag je trades in en bespreken we wat er afweek van het plan.

Ervaring

Deze video hoort bij het artikel over een cursus of begeleiding kiezen; daar staat ook een samenvatting van wat erin gezegd wordt.

Maak je regels zo concreet dat ze saai worden

Hoe vager een regel, hoe meer ruimte voor onderhandeling met jezelf. En die onderhandeling verlies je op het slechtste moment. Kijk eens naar je huidige regels en herschrijf ze tot ze geen interpretatie meer toelaten.

• "Niet te veel risico nemen" wordt "een vast bedrag in euro's per trade, berekend voor de Entry".
• "Niet overtraden" wordt "maximaal twee trades per dag, daarna is de app dicht".
• "Mijn Stop Loss respecteren" wordt "de Stop Loss wordt bij het openen geplaatst en alleen richting de Entry verplaatst, nooit verder weg".
• "Niet emotioneel traden" wordt "na een geraakte Stop Loss minimaal een uur geen nieuwe order".
• "Regelmatig evalueren" wordt "elke zondag om tien uur mijn journal van de week doornemen".

Een regel die saai klinkt, is meestal een goede regel. Hij laat niets te beslissen over.

Wil je dit op jouw eigen trades toepassen?Plan een gesprek

Meet hoe vaak je je plan volgt

Discipline wordt pas iets waar je aan kunt werken als je hem meet. Voeg aan je trading journal een simpele kolom toe, plan gevolgd, ja of nee. Bij nee schrijf je op welke regel je brak.

Na een maand heb je twee dingen. Een getal dat laat zien hoe vaak je je plan volgde, en een lijst van de regels die het vaakst sneuvelen. Dat laatste is goud waard. Als dezelfde regel steeds breekt, is hij misschien onhaalbaar, of ontbreekt er een laag in je systeem om hem te ondersteunen.

Scheid ook je resultaat van je uitvoering. Een trade volgens plan die verliest, is een goede trade. Een trade buiten je plan die wint, is een slechte trade die toevallig goed afliep. Haal je die twee door elkaar, dan beloon je jezelf voor het verkeerde gedrag.

Een overtreding is informatie

Je gaat regels breken. Iedereen doet dat. De vraag is wat je daarna doet. Veel traders reageren met schuldgevoel en een nieuw, strenger voornemen. Dat houdt het een paar dagen vol en maakt de volgende overtreding groter.

Behandel een overtreding zoals je een verliestrade behandelt, als data. Wanneer gebeurde het, wat ging eraan vooraf, welke laag van je systeem ontbrak? Was je buiten je vaste tijd aan het kijken? Stond je Stop Loss niet automatisch? Had niemand het die week gezien? Het antwoord wijst meestal direct naar de aanpassing die nodig is.

Begin met drie regels

Wie discipline wil opbouwen, maakt vaak de fout om in één keer twintig regels in te voeren. Na een week is het overzicht weg en valt alles terug naar het oude patroon. Begin kleiner.

1. Kies de drie regels die je het vaakst breekt.
2. Maak ze zo concreet dat ze afvinkbaar zijn.
3. Geef elke regel een laag die hem ondersteunt, een vast moment, een automatisme of iemand die meekijkt.
4. Houd vier weken bij hoe vaak je ze volgt.
5. Voeg pas daarna een volgende regel toe.

Het ligt zelden aan kennis. De meeste traders weten wat ze zouden moeten doen. Het verschil zit in hoe goed de structuur rond die kennis is ingericht. Discipline is geen talent dat je hebt of niet hebt, het is iets wat je bouwt.

Onze kijk