Trading journal

Waarom je trading journal je niets leert (en wat je wél moet vastleggen)

Bijna iedereen die begint met vastleggen noteert winst en verlies. Precies dat is de reden dat het journal na drie weken in een la verdwijnt, het vertelt je niets wat je nog niet wist.

Waarom je trading journal je niets leert (en wat je wél moet vastleggen)

Door Christoff Lezaire · Swing Capital · 5M, Metrics

Het korte antwoord, een trading journal leert je pas iets als je meer vastlegt dan winst en verlies. Noteer per trade zes dingen, de opzet, je vooraf bepaalde uitgang en positiegrootte, wat je werkelijk deed, wat je dacht en voelde, de omstandigheden en pas als laatste de uitkomst. Na vijftig trades zie je patronen die geen bedrag laat zien.

Je opent je journal. Kolom A, datum. Kolom B, munt. Kolom C, winst of verlies. Onderaan een som. Na vijftig trades kijk je ernaar en denk je, leuk, ik sta net onder nul. En dan?

Dat is het moment waarop de meeste traders stoppen met bijhouden. Niet uit luiheid, het levert gewoon niets op. Een lijst met bedragen is een uitslag. Je hebt geen uitslag nodig, die zie je al op je account. Je hebt nodig te weten waaróm die uitslag eruitziet zoals hij eruitziet.

Het probleem, je geheugen liegt, en je journal doet niets om dat te corrigeren

Vraag een trader hoe haar afgelopen maand ging en je krijgt een verhaal over de twee trades die pijn deden. De veertig trades die volgens plan verliepen zijn verdwenen. Dat is geen karakterfout, zo werkt geheugen, wat emotie oproept blijft hangen, de rest niet.

Het gevolg is dat je stuurt op een selectie. Je past je aanpak aan op basis van twee slechte trades, terwijl je systeem misschien prima was en je uitvoering het probleem. Of andersom. Zonder vastlegging weet je het niet, je gokt, en je noemt het leren.

Een journal dat alleen bedragen bevat lost dit niet op. Het legt dezelfde selectie vast, alleen met cijfers erbij.

De zes kolommen die het verschil maken

Je hebt geen ingewikkeld bestand nodig. Zes kolommen zijn genoeg, en drie daarvan hebben niets met geld te maken.

1. De opzet, waarom deze trade?

Niet “BTC long”, maar welke situatie je zag en welke regel uit je plan hier van toepassing was. Als je dit niet in één zin kunt opschrijven, is dat op zichzelf al de meest waardevolle observatie van de dag.

2. Je vooraf bepaalde uitgang

Waar lag je stop (je Stop Loss, het punt waarop je de trade met verlies sluit), waar je doel, en hoe groot was je positie? Vooraf ingevuld, niet achteraf. Dit is de kolom waarmee je later kunt zien of je je eigen afspraken nakomt.

3. Wat je werkelijk deed

Heb je je stop verzet? Ben je er eerder uit gestapt? Heb je bijgekocht terwijl dat niet in het plan stond? Hier ontstaat het contrast met kolom 2, en dat contrast is je hele leerproces.

4. Wat je dacht en voelde

De kolom die iedereen overslaat en die het meeste oplevert. Twee woorden zijn genoeg, “ongeduldig”, “wilde terugpakken”, “twijfelde”, “rustig”. Na vijftig trades zie je patronen die je met geen enkel getal had gevonden, bijvoorbeeld dat je slechtste trades op maandagochtend staan, of altijd direct na een verlies.

5. De omstandigheden

Tijdstip, hoe druk je was, of je net iets anders had gedaan. Je hoeft hier geen essay te schrijven. Maar als blijkt dat je verliezers zich opstapelen op de dagen dat je tussen twee vergaderingen door handelt, dan weet je meer dan welke indicator je ook had toegevoegd.

6. De uitkomst

Ja, ook het bedrag. Maar nu als sluitstuk in plaats van als hele verhaal.

Vuistregel, als je journal alleen kolom 6 heeft, meet je het weer. Als hij kolom 1 tot en met 5 heeft, meet je jezelf. Alleen het tweede kun je veranderen.

Kijk mee in mijn eigen journal
Kijk mee in mijn eigen journalIk loop mijn bestand door en laat zien wat er per trade in gaat
Wat je in deze video ziet
  • Christoff laat zijn eigen journal in Notion zien en vult er live een trade in, openings- en sluitingstijd, munt, long of short, live of backtest (een test op historische koersen), het risico (1%) en de uitkomst in R (R is je risico per trade, riskeer je € 50, dan is 1R € 50).
  • Daarna de velden die later het verschil maken, was er een add-on (bijgekocht tijdens de trade), was het een agressieve of defensieve instap, op een wick of een body (de lont of het lichaam van de candle), in welk tijdvak werd hij gevuld, en hoe voelde de trade.
  • Na een honderdtal trades kun je rekenen, je totaal in R, je gemiddelde risico, je kosten, en met een filter wat trades opleveren die je volgens je checklist nam tegenover trades die je uit frustratie nam.
  • Bij elke trade een schermafbeelding van vóór en na, en een eerlijke notitie over hoe het voelde. Zonder schermafbeelding ben je een trade kwijt zodra je je grafiek opschoont.
  • Waarom een backtest vaak beter uitvalt dan live, in een backtest speelt je leven niet mee. Het verschil zit in je gedrag, en daar helpt iemand die meekijkt op je uitvoering.

Vijftig trades voordat je conclusies trekt

Vijftig trades als stippen, met een vergrootglas op een patroon van verliezers

Een veelgemaakte fout is na acht trades besluiten dat de aanpak niet werkt. Acht trades zeggen niets. Toeval is over die aantallen groter dan je edge (je aantoonbare voordeel over veel trades), hoe goed je systeem ook is.

Neem vijftig als ondergrens voordat je aan je regels sleutelt. Dat voelt lang, en dat is precies het punt, de discipline om vijftig keer hetzelfde te doen en het vast te leggen is dezelfde discipline die je later nodig hebt om groter te handelen. Wie dat niet opbrengt bij kleine posities, brengt het bij grote posities zeker niet op.

Wat je na die vijftig ziet, is meestal niet wat je verwachtte. Vaak blijkt de strategie prima en de uitvoering het lek, te vroeg eruit, te laat erin, positie groter gemaakt op een dag dat het “goed voelde”.

Wil je dit op jouw eigen trades toepassen?Plan een gesprek

Hoe je het volhoudt

  • Vul in vóór de trade, niet erna. Kolom 1 en 2 kosten dertig seconden en zijn achteraf onbetrouwbaar. Wie achteraf invult, schrijft een rechtvaardiging op.
  • Houd het in één bestand. Niet in een app, drie notitieboekjes en je hoofd. Eén plek waar alles staat, hoe simpel ook.
  • Plan een vast moment. Eén keer per week een half uur terugkijken. Zonder dat moment is het een archief in plaats van een instrument.
  • Schrijf op wat je niet deed. De trades die je zag en liet lopen zijn net zo leerzaam als de trades die je nam.

Wat je ermee doet als je het een kwartaal hebt volgehouden

Dan heb je iets wat de meeste traders nooit krijgen, bewijs. Je kunt zien welke opzet daadwerkelijk geld oplevert en welke je uit gewoonte blijft nemen. Je kunt zien of je verlies uit je systeem komt of uit je gedrag. En je kunt voor het eerst een onderbouwde beslissing nemen over groter handelen, omdat je op je eigen cijfers stuurt in plaats van op hoe de week aanvoelt.

Dat is ook precies het punt waarop meekijken zin heeft. Iemand die jouw vastgelegde trades naast zich legt ziet in een half uur wat jij in drie maanden niet zag, niet omdat die ander slimmer is, maar omdat zij er niet in zit.

Zien hoe het werkt

Dezelfde stap, één keer uitgelegd en één keer bewezen.

Wat verliesgevende traders altijd fout doenUitleg
Christoff neemt zijn eigen trading journal doorIn één minuut de fout die bijna iedereen maakt bij het vastleggen.
Koen, van zes maanden break-even naar 12,5% per maandNa de stap
Koen, van zes maanden break-even naar 12,5% per maandWat er veranderde toen zijn trades wél werden vastgelegd en nagekeken.

Deze video hoort bij het artikel over of je van traden kunt leven; daar staat ook een samenvatting van wat erin gezegd wordt.

Onze kijk

"Ik volg mijn plan." "Ik laat mijn winnaars lopen." "Ik zet altijd een stop." Iedere trader heeft zo'n verhaal over zichzelf, en je geheugen helpt het kloppend te houden. Het onthoudt de trades die in het plaatje passen en vergeet de rest. Dat heet confirmation bias, en niemand ontkomt eraan. Wat je doet, zegt ons daarom meer dan wat je denkt dat je doet.

Met je uitgaven werkt het net zo. Vraag iemand wat ze per maand aan eten buiten de deur uitgeeft en ze noemt een bedrag. Leg haar daarna het bankafschrift voor en ze schrikt.

Een journal is dat bankafschrift. Leg dus vooral vast wat je deed en wat je voelde, niet alleen wat je verdiende. Kijk naar je gedrag in de cijfers en niet naar het verhaal in je hoofd. Pas als je je eigen gedrag zwart op wit ziet, kun je het veranderen.

Veelgestelde vragen

Wat moet je bijhouden in een trading journal?

Zes dingen per trade, de opzet en waarom je hem nam, je vooraf bepaalde stop, doel en positiegrootte, wat je werkelijk deed, wat je dacht en voelde, de omstandigheden, en pas als laatste de uitkomst. Drie van die zes hebben niets met geld te maken, en juist die laten zien waar het lek zit.

Na hoeveel trades kun je conclusies trekken uit je journal?

Neem vijftig trades als ondergrens voordat je aan je regels sleutelt. Na acht trades is toeval groter dan je edge. Wil je beslissen of je groter gaat handelen, dan kijk je bij Swing Capital naar honderd live trades, de fase Metrics van het 5M-systeem.

Wanneer vul je je trading journal in?

De opzet en je vooraf bepaalde uitgang vul je in vóór de trade; dat kost dertig seconden en achteraf is het onbetrouwbaar. De rest vul je in na afloop. Kijk daarnaast één keer per week een half uur terug, anders is je journal een archief in plaats van een instrument.

Waarom leert een journal met alleen winst en verlies je niets?

Omdat een bedrag een uitslag is, en die zie je al op je account. Je wilt weten waarom de uitslag eruitziet zoals hij eruitziet, kwam het verlies uit je systeem of uit je gedrag? Dat zie je pas als je ook vastlegt wat je van plan was, wat je deed en hoe je je voelde.

Je cijfers een keer samen doorlopen?

Drie kwartier waarin we je aanpak en je vastgelegde trades doornemen, en benoemen wat je in de weg zit. Past het, dan laat ik zien hoe wij werken. Past het niet, dan hoor je dat net zo duidelijk.

Plan een gesprek

Vrijblijvend · 45 minuten · je spreekt Christoff zelf

Eén mail per week over traden

Wat er die week in de markt gebeurde en wat ik eruit meenam. Geen aanbiedingen, en afmelden kan met één klik onderaan elke mail.

Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Zonder die klik komt je adres niet op de lijst.

Deze site maakt geen deel uit van de Facebook™-website of Meta Platforms Inc.™. Bovendien wordt deze site niet onderschreven door Facebook™ op welke manier dan ook. Facebook™ is een handelsmerk van Meta Platforms Inc.™

Disclaimer, de getoonde resultaten en ervaringen zijn niet representatief en laten zien wat mogelijk is met consistente inzet, een eigen aanpak en gunstige marktomstandigheden. Ze garanderen geen enkel resultaat. Individuele resultaten verschillen sterk. Wij garanderen geen inkomen, klantresultaat of zakelijk succes. Alle inhoud is bedoeld ter educatie. Doe altijd je eigen onderzoek voordat je financiële beslissingen neemt.

© 2026 Swing Capital