Het korte antwoord, de Fear and Greed index vat het sentiment rond bitcoin samen in een score van 0 (extreme fear) tot 100 (extreme greed), opgebouwd uit volatiliteit, momentum en volume, social media, dominantie en zoekgedrag. Hij zegt iets over de stemming, niet over de richting. Gebruik hem als filter op je positiegrootte en je verwachtingen, nooit als los koop- of verkoopsignaal.

De index staat op bijna elke cryptosite, vaak als meter met een wijzer die van rood naar groen loopt. De uitleg erbij is meestal kort, bij extreme fear kopen, bij extreme greed oppassen. Dat klinkt als een strategie, maar wie de cijfers van de afgelopen cycli naast de koers legt, ziet dat het zo simpel niet is.

Hieronder lees je wat er in de score zit, wat er niet in zit, wat de index deed op de momenten die ertoe deden, en hoe je hem gebruikt zonder erop te gokken.

Hoe de score wordt opgebouwd (en wat er niet in zit)

De bekendste versie is die van alternative.me, die sinds begin 2018 dagelijks verschijnt. De score is een gewogen mix van vijf onderdelen.

• Volatiliteit (25 procent). De huidige beweeglijkheid van bitcoin vergeleken met het gemiddelde van de afgelopen 30 en 90 dagen. Een ongewone piek in volatiliteit telt als angst.
• Momentum en volume (25 procent). Hoog koopvolume in een stijgende markt telt als hebzucht, hoog verkoopvolume als angst.
• Social media (15 procent). Het aantal berichten en de interactie rond bitcoin op sociale platforms. Veel drukte telt als hebzucht.
• Bitcoin-dominantie (10 procent). Een stijgend aandeel van bitcoin in de totale marktwaarde wordt gelezen als vlucht naar veiligheid, dus angst.
• Zoekgedrag (10 procent). Google-zoekvolume op bitcoin-gerelateerde termen.

Een zesde onderdeel, enquêtes onder bezoekers, staat al jaren stil. Wat opvalt aan de lijst, alles draait om bitcoin en om gedrag van het grote publiek. Er zit geen funding rate in, geen open interest, geen liquidaties (posities die de exchange gedwongen sluit), geen on-chain data en geen orderboek. De index meet dus hoe mensen zich voelen en hoe ze praten, niet hoe ze gepositioneerd zijn. Dat verschil is precies waar hij tekortschiet als je hem als signaal gebruikt.

Andere partijen, zoals CoinMarketCap, publiceren een eigen variant met een iets andere samenstelling. De scores lopen meestal in dezelfde richting, maar zijn niet identiek. Kijk dus welke versie je voor je hebt voordat je een getal vergelijkt met een oud artikel.

Extreme fear, waarom het zelden de bodem markeert

Extreme fear begint bij een score onder de 25. Het probleem is dat die zone niet een dag duurt, maar vaak weken tot maanden. In 2022 zakte de index in mei, bij de val van Terra, naar 8. In juni, bij de problemen rond Celsius, kwam hij op 6. En in november, bij het omvallen van FTX, stond hij opnieuw in extreme fear, rond de 20. Wie bij de eerste extreme fear in mei kocht, zag bitcoin daarna nog ongeveer halveren. De uiteindelijke bodem lag pas in november.

Eind 2018 gebeurde hetzelfde, de index zat wekenlang onder de 20 terwijl de koers bleef zakken. Extreme fear zegt dat het publiek bang is. Het zegt niet dat de verkoop klaar is.

De omgekeerde kant klopt net zo min. In maart 2024 liep de index op tot 90, in dezelfde weken waarin bitcoin een nieuw hoogtepunt rond de 73.000 dollar zette. Daarna volgde geen crash, maar maanden van zijwaartse beweging, en later in het jaar een nieuw hoogtepunt. Extreme greed was een waarschuwing dat de makkelijke fase voorbij was, geen verkoopsignaal.

De index naast funding rate en open interest leggen

De index wordt pas bruikbaar als je hem combineert met data over hoe traders daadwerkelijk gepositioneerd zijn. Twee bronnen doen dat werk, de funding rate, die laat zien of longs (wie op een stijging inzet) of shorts (wie op een daling inzet) betalen om hun positie aan te houden, en de open interest, het aantal openstaande Futures-contracten.

• Extreme fear, negatieve funding, dalende open interest. Het publiek is bang, shorts betalen, en er zijn veel posities gesloten of geliquideerd. Dit is het beeld dat het vaakst voorkomt rond een echte bodem, omdat de hefboom (leverage, handelen met geleend geld) uit de markt is.
• Extreme fear, positieve funding, stijgende open interest. Het publiek is bang, maar er komen nog steeds longs bij die betalen om te blijven zitten. Die posities kunnen nog worden uitgestopt. De angst is er, de opruiming nog niet.
• Extreme greed, hoge positieve funding, sterk stijgende open interest. Iedereen zit long met hefboom en betaalt daarvoor. Een kleine daling kan dan een reeks liquidaties in gang zetten. Dit is het moment om je positiegrootte te verkleinen, niet om erbij te kopen.
• Extreme greed, neutrale funding, rustige open interest. Het publiek is enthousiast, maar de markt is niet overbeleend. Een stijging kan dan langer doorlopen dan de index doet vermoeden.

Zo wordt de index een van de drie vragen die je stelt, in plaats van het antwoord. Voor het bredere plaatje hoort ook de bitcoin-dominantie erbij, omdat een stijgende dominantie in een dalende markt iets anders betekent dan in een stijgende.

Wil je leren welke data je wél een voorsprong geeft?Plan een gesprek

Wat de index deed in eerdere cycli, 2018, 2022, 2024

Drie momenten, drie lessen.

1. December 2018. De index zat wekenlang in extreme fear, met scores rond de 10 tot 20, terwijl bitcoin richting de 3.200 dollar zakte. De bodem viel inderdaad in die periode, maar de index stond al maanden laag. Wie op het eerste lage getal kocht, zat te vroeg.
2. 2022. Drie aparte dieptepunten in de index, in mei, juni en november, met tussendoor opleving. De echte bodem kwam pas bij het derde dieptepunt. De les, extreme fear is een fase, geen dag.
3. Maart 2024. Score van 90 bij een nieuw hoogtepunt. Geen crash, wel maanden zijwaarts en een aantal scherpe dalingen daarbinnen. De les, extreme greed vertelt je dat het risico op een correctie hoog is, niet dat de cyclus voorbij is.

Wat in alle drie de gevallen wél klopte, de index bewoog mee met de koers, met een kleine vertraging. Hij is een spiegel van wat er net gebeurd is, geen venster op wat er komt. Wie de grotere cyclus wil begrijpen, heeft meer aan de vierjaarscyclus en aan on-chain data dan aan een sentimentsscore.

Sentiment als filter, niet als signaal

Een filter verandert niet wát je doet, maar hoeveel en hoe voorzichtig. Zo kun je de index in je plan zetten.

1. Koppel de score aan je positiegrootte. Bijvoorbeeld, boven de 75 neem je nieuwe swingposities met de helft van je normale grootte. Onder de 25 neem je geen shorts meer op hogere timeframes. Je setup blijft dezelfde, je risico schuift mee.
2. Gebruik hem als check op jezelf. Sta je op het punt in te stappen bij een score van 85 omdat iedereen erover praat, dan is de kans groot dat je FOMO tradet, niet je plan. Staat de score op 12 en durf je niet, dan zit je in de angst om in te stappen waar de rest ook in zit.
3. Noteer hem in je journal. Schrijf bij elke trade de score op. Na een paar maanden zie je of je setups in bepaalde zones beter of slechter werken. Dat is de enige manier om te weten of de index voor jouw manier van traden iets toevoegt.
4. Beleg je periodiek, laat hem dan met rust. Voor wie periodiek inlegt is de index vooral een reden om van het schema af te wijken, en dat is zelden een verbetering.

Onze kijk

Veelgestelde vragen

Waar vind ik de Fear and Greed index?

De bekendste versie staat op alternative.me, met een geschiedenis die teruggaat tot begin 2018. CoinMarketCap en een aantal exchanges tonen een eigen variant met een iets andere samenstelling. De scores lopen meestal in dezelfde richting, maar zijn niet identiek, dus vergelijk alleen getallen uit dezelfde bron.

Kun je traden op alleen de Fear and Greed index?

Nee. De index meet stemming, niet positionering of richting. Extreme fear duurde in 2018 en 2022 weken tot maanden terwijl de koers verder zakte, en extreme greed in maart 2024 werd gevolgd door maanden zijwaarts, niet door een crash. Gebruik hem als filter op je positiegrootte en combineer hem met funding rate en open interest.

Wordt de index per dag of per uur bijgewerkt?

De versie van alternative.me wordt één keer per dag ververst, rond middernacht UTC, dus in de vroege nacht Nederlandse tijd. Het getal dat je overdag ziet, is dus de stand van die ochtend. Sommige andere aanbieders werken hun eigen variant vaker bij.

Eén mail per week over traden

Wat er die week in de markt gebeurde en wat ik eruit meenam. Geen aanbiedingen, en afmelden kan met één klik onderaan elke mail.

Aanmelden

Bedrijf

Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Zonder die klik komt je adres niet op de lijst.