Het korte antwoord, cortisol is het stresshormoon dat je lichaam klaarmaakt om te vechten of te vluchten. Kort en in een kleine dosis scherpt het je aandacht. Te veel of te lang maakt je blik smal, je geduld kort en je beslissingen impulsief, en met slaaptekort wordt dat erger. Je lost het niet op in je hoofd maar in je lichaam en je planning, goed slapen, kleinere posities, vaste tijden en geen beslissingen op het moment dat je onder spanning staat.

Over emoties bij traden is veel geschreven, en we hebben er zelf ook een stuk over, emoties bij traden. Over de jacht op prikkels schreven we in dopamine en traden. Dit artikel gaat over iets dat eronder ligt, wat er in je lichaam gebeurt als je onder druk staat, en waarom je dan aantoonbaar slechtere beslissingen neemt, ook als je precies weet wat je zou moeten doen.

Wat cortisol doet

Cortisol wordt aangemaakt door je bijnieren. Samen met adrenaline zet het je lichaam in de stand voor actie, meer suiker in je bloed, hogere bloeddruk, aandacht op de dreiging. Dat systeem is gebouwd voor korte gevaren, zoals een roofdier of een auto die te hard aankomt. Het is niet gebouwd voor een open positie die drie dagen tegen je in loopt.

Normaal heeft cortisol een vast ritme. Het is 's ochtends het hoogst, om je wakker en scherp te maken, en zakt in de loop van de dag, zodat je 's avonds kunt slapen. Wie laat op de avond nog in een spannende trade zit, zet dat ritme op zijn kop, het niveau gaat omhoog op het moment dat het omlaag hoort, en de slaap wordt korter en lichter.

Een alledaags voorbeeld, de sleutels op de ochtend dat je laat bent

Je bent laat voor een afspraak en kunt je sleutels niet vinden. Je kijkt drie keer in dezelfde jaszak, trekt laden open die je al hebt gehad en ziet de sleutels niet liggen, terwijl ze gewoon op tafel liggen. Stress maakt je blik smal. Je zoekt harder en ziet minder. Dat is precies wat er op je scherm gebeurt als een trade tegen je in loopt, je staart naar de ene lijn die je pijn doet en ziet de rest van de grafiek niet meer.

Waarom je onder druk slechter tradet

Een beetje spanning helpt. Er bestaat een optimum, te weinig spanning maakt je slordig, te veel maakt je slechter. Psychologen noemen dat al ruim een eeuw de wet van Yerkes-Dodson. Bij een ingewikkelde taak, en een trade beoordelen is een ingewikkelde taak, ligt dat optimum laag. Onder te veel druk gebeurt het volgende.

• Je aandacht vernauwt. Je kijkt naar je P&L (je lopende winst of verlies) in plaats van naar de structuur van de markt.
• Je grijpt naar gewoonte. Onder stress valt je brein terug op wat automatisch gaat. Als die automatische reactie "verzet de stop" of "pak het terug" is, dan wordt dat het.
• Je wilt dat de spanning stopt. Een trade te vroeg sluiten of een verlies laten oplopen voelen allebei als opluchting, omdat de onzekerheid dan voorbij is. Het doel verschuift van goed handelen naar je beter voelen.
• Je leest alles als bevestiging van je angst. Een groene candle is een fuik, een rode het begin van de crash.

Slaap maakt dit alles erger. Na een slechte nacht ben je prikkelbaarder, neem je sneller risico en zie je je eigen fouten minder goed. De meeste traders merken dat pas achteraf in hun journal.

Chronische stress, het lange spoor

Eén spannende trade is geen probleem. Het probleem begint als je al maanden elke avond met een open positie naar bed gaat, 's nachts op je telefoon kijkt en 's ochtends begint met een blik op de koers. Het lichaam komt dan nooit meer echt tot rust. Het gevolg is niet alleen vermoeidheid, maar ook een kortere lont, slechter slapen en een steeds kleiner venster waarin je helder kunt denken. Het zenuwstelsel wil terug naar evenwicht; wie het die kans niet geeft, raakt uitgeput.

Tradet je vaak met een gespannen lijf?Plan een gesprek

Wat het betekent voor de trader en de belegger

Als trader

Je lost stress niet op met wilskracht op het moment zelf. Je lost het op met hoe je traden hebt ingericht, voordat de spanning er is.

• Maak je positie kleiner tot je kunt slapen. Dat is de eenvoudigste regel die er is. Lig je wakker van een trade, dan is hij te groot voor jou, hoe goed de setup ook is. Zie hoeveel risico per trade.
• Beslis vooraf, niet tijdens. Stop, doel en wat je doet bij nieuws staan vast voordat je instapt. Tijdens de trade voer je alleen uit.
• Trade niet op je slechtste uur. Laat op de avond, na een ruzie, na een slechte nacht, dat zijn geen momenten om nieuwe posities te openen.
• Kies een stijl die bij je lichaam past. Wie van nature snel gespannen raakt, heeft vaak meer aan swingtraden met de nacht ertussen dan aan daytraden. Zie daytraden of swingtraden.
• Neem pauze na een klap. Na een groot verlies is je stressniveau hoog en je oordeel slecht. Een pauze is dan onderdeel van je systeem.

Als belegger

Beleggers kennen dezelfde stress, alleen trager, de nacht na een daling van 20 procent, het nieuws dat nog meer onheil voorspelt. Wie dan verkoopt, doet dat bijna altijd op het moment dat de spanning het hoogst is. Maak daarom je plan in rustige tijden, hoeveel zakt mijn portefeuille in een zware bear market (een lange periode van dalende koersen), en kan ik dat aanzien zonder te verkopen? Zie een bear market overleven.

Onze kijk

Wat je deze week doet

1. Houd een week je slaap bij naast je trades, hoe laat naar bed, hoe vaak wakker, en hoe je je voelde. Kijk daarna of je slechtste trades op de dagen na slechte nachten vielen.
2. Stel een eindtijd in. Na een vast tijdstip 's avonds open je geen nieuwe posities en kijk je niet meer naar de koers.
3. Verklein je risico op elke positie waar je 's nachts aan denkt, tot je er niet meer aan denkt.
4. Adem voordat je klikt. Een minuut rustig en langzaam ademhalen, met een uitademing die even lang of langer is dan de inademing, haalt je lichaam een stukje uit de alarmstand. Pas daarna beslis je.
5. Beweeg elke dag, liefst buiten en liefst 's ochtends. Het helpt je ritme en je slaap meer dan een extra uur grafieken.

Wil je de markt volgen zonder er elk uur in te zitten? Kijk één keer per dag op de markt en lees de strategiebrieven.

Veelgestelde vragen

Wat is cortisol?

Cortisol is een hormoon uit je bijnieren dat je lichaam klaarmaakt voor actie bij stress, meer energie, hogere bloeddruk en aandacht op de dreiging. Het heeft een dagritme, hoog in de ochtend en laag in de avond. Kort is het nuttig; te veel of te lang maakt je beslissingen slechter en je slaap onrustiger.

Waarom neem ik slechtere trades als ik gestrest ben?

Onder stress wordt je aandacht smal en val je terug op automatische reacties. Het doel verschuift ongemerkt van goed handelen naar de spanning laten stoppen. Daardoor sluit je winnaars te vroeg, laat je verliezers oplopen of neem je een trade om iets terug te halen.

Heeft slaap invloed op mijn trading?

Ja. Na een slechte nacht ben je prikkelbaarder, neem je sneller risico en zie je je eigen fouten minder goed. Leg je slaap een paar weken naast je journal, dan zie je bij de meeste traders een duidelijk verband tussen korte nachten en trades buiten het plan.

Hoe weet ik of mijn positie te groot is?

Als je er 's nachts aan denkt, als je steeds de app opent of als je stop verzetten overweegt, dan is hij te groot voor jou. Verklein je risico tot je de trade kunt laten lopen zonder erop te letten. Dat is geen zwakte; het is de maat waarbij je je eigen regels nog kunt volgen.

Eén mail per week over traden

Wat er die week in de markt gebeurde en wat ik eruit meenam. Geen aanbiedingen, en afmelden kan met één klik onderaan elke mail.

Aanmelden

Bedrijf

Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Zonder die klik komt je adres niet op de lijst.