Methode en analyse

RSI-divergentie, wanneer het signaal echt telt

Divergentie vertelt je dat de kracht uit een beweging loopt. Het vertelt je niet dat de trend vandaag omkeert, en dat verschil kost de meeste traders geld.

Door Christoff Lezaire · Swing Capital · 5M, Methode

Het korte antwoord, RSI-divergentie betekent dat de koers een hogere top of lagere bodem maakt terwijl de RSI dat niet doet, het momentum neemt af. Het is een waarschuwing dat een beweging opdroogt, geen instapsignaal. Je hebt er een trigger in de prijs zelf bij nodig.

Wat divergentie is, in één plaatje

De RSI (Relative Strength Index) meet hoe hard de koers de laatste periode is gestegen ten opzichte van hoe hard hij is gedaald. Standaard staat hij op 14 periodes en beweegt hij tussen 0 en 100. Wat de RSI dus meet is momentum, niet richting.

Divergentie betekent dat de koers en de RSI niet hetzelfde zeggen. De koers maakt een hogere top, maar de RSI komt niet mee, de nieuwe top in de indicator blijft lager dan de vorige. De beweging omhoog is er nog wel, maar met minder kracht dan de keer ervoor. Dat is het hele idee.

• Bearish divergentie, koers maakt een hogere top, RSI maakt een lagere top. Het momentum omhoog neemt af.
• Bullish divergentie, koers maakt een lagere bodem, RSI maakt een hogere bodem. De verkoopdruk neemt af.
• Hidden divergentie, de koers maakt een hogere bodem terwijl de RSI een lagere bodem maakt (bullish hidden), of omgekeerd. Dit zie je vaak halverwege een trend en het wijst juist op voortzetting, niet op omkeer.

Hoe je een divergentie correct aftekent

Hier gaat het vaak al mis. Een divergentie teken je tussen twee vergelijkbare punten, top met top, bodem met bodem. Niet van een top naar een willekeurige candle verderop.

De regels die ik aanhoud.

1. Gebruik de swingpunten van de koers, niet die van de RSI. Zoek eerst de twee toppen (of bodems) in de prijs die iets betekenen in de marktstructuur. Lees dan pas af wat de RSI op die twee momenten deed.
2. Neem de RSI-waarde op dezelfde candle als de koerstop. Niet de hoogste RSI-stand van de hele swing, want dan kun je elke divergentie mooi krijgen.
3. Twee punten, niet drie of vier. Zodra je een derde top meeneemt om je lijn te laten kloppen, ben je niet meer aan het lezen maar aan het rechtpraten.
4. Kijk of de tweede top in extreem gebied ligt. Een bearish divergentie waarbij de eerste top boven de 70 lag en de tweede eronder, is sterker dan twee toppen rond de 55. In het midden van de range zegt de RSI simpelweg weinig.

Rekenvoorbeeld, een bearish divergentie die telt

Dat is het nuttige van de rekensom, de divergentie was geldig, de trade niet. Zonder het uit te rekenen was je gewoon short gegaan (ingezet op een daling) omdat het plaatje klopte.

Let ook op wat er tussen de twee toppen gebeurde. Zat er een duidelijke terugval naar de 40-zone tussen, dan zijn de twee toppen echt losse bewegingen en vergelijk je twee vergelijkbare dingen. Bleef de RSI de hele tijd boven de 60 hangen, dan kijk je eigenlijk naar één lange beweging met een hobbel erin, en is de "tweede top" geen tweede poging maar een voortzetting. Die eerste variant is de bruikbare.

Wil je weten of jouw divergentietrades logisch zijn?Plan een gesprek

De fout die ik het vaakst zie, divergentie als entry

Van alle indicatorfouten is dit de duurste. Iemand ziet een bullish divergentie in een dalende markt, koopt meteen, en ziet de koers vervolgens nog drie keer lager gaan terwijl de divergentie zich elke keer opnieuw vormt. Die trader had drie keer gelijk over de zwakte en drie keer verlies op de rekening.

Waarom dat gebeurt, in een sterke trend neemt momentum vaak af zonder dat er iets omkeert. Een dalende markt die langzamer daalt, daalt nog steeds. Divergentie is dan de mededeling "het gaat minder hard", geen aankondiging van de bodem. Wie tegen de trend in instapt op alleen die mededeling, tradet zonder bevestiging.

Wat je in plaats daarvan doet, de divergentie als reden om te gaan opletten behandelen, en de trigger ergens anders zoeken. Een sluiting door een trendlijn, een breuk van de laatste swing, een afgewezen test van resistance, iets in de prijs zelf. Pas als de prijs meedoet, heb je een setup. Precies zoals bij de andere indicatoren, ze beschrijven de prijs, ze leiden hem niet.

Welke timeframe, en welke instellingen

Divergentie op een 5-minutengrafiek is bijna altijd ruis. Je ziet er tientallen per dag en de meeste betekenen niets, simpelweg omdat er in een paar candles te weinig deelname zit. Ik kijk naar divergentie op de 4-uurs- en de daggrafiek, en gebruik de 1-uursgrafiek alleen om de instap te timen nadat het hogere beeld al klopte. Hoe je dat opbouwt staat in welke timeframe kies je.

Er is nog een reden om hoger te kijken. Divergentie werkt via deelname, hoe meer traders naar hetzelfde punt kijken, hoe meer gedrag er aan dat punt hangt. Een top op de daggrafiek staat op duizenden schermen, een top op de 5-minutengrafiek op een handvol. Dezelfde vorm heeft daardoor een heel ander gewicht, en dat verschil zie je niet in de indicator zelf terug.

De standaardinstelling van 14 periodes laat je staan. Ga je aan de instelling draaien tot de divergentie zichtbaar wordt, dan optimaliseer je de indicator naar je wens in plaats van de markt te lezen. Dezelfde regel geldt voor de overbought- en oversoldniveaus, 70 en 30 zijn conventie, niet natuurwet, maar er iets van maken wat jou bevalt maakt je resultaten niet beter, alleen je grafiek vriendelijker.

Zo zet je het in je proces

1. Markeer op de daggrafiek de laatste twee toppen en bodems en lees af wat de RSI daar deed. Dit is een taak van twee minuten in je trading routine, niet iets wat je de hele dag doet.
2. Vind je een divergentie, schrijf hem op met een niveau. "Bearish divergentie op de daggrafiek, wordt pas actief onder €3.180." Dat niveau is je alert.
3. Wacht op de sluiting voorbij dat niveau en reken dan je positie en je Risk/Reward uit. Klopt de verhouding niet, dan sla je over.
4. Leg de uitkomst vast in je journal, inclusief de divergenties waar je op wachtte en die nooit werden geactiveerd. Na twintig stuks weet je wat divergentie in de markten die jij tradet echt oplevert, in plaats van wat een cursus erover zegt.

Divergentie is een van de weinige indicatorsignalen die je iets vertellen wat je niet direct in de prijs ziet, dat de kracht achter een beweging opdroogt. Die informatie is waardevol, en precies daarom moet je hem niet verspillen aan een te vroege entry.

Onze kijk