Het korte antwoord, marktstructuur is de reeks toppen en bodems waaruit je afleest of een trend nog leeft, hogere toppen met hogere bodems is opwaarts, het omgekeerde neerwaarts. Het lastige zit niet in die definitie maar in welke toppen en bodems je meetelt. Handel je mee met de structuur op de hogere timeframe (de tijdseenheid per candle, zoals 4 uur of een dag), dan vallen de meeste slechte trades al weg.

Veel traders beginnen met indicatoren en patronen, en slaan het simpelste over, kijken wat de prijs zelf doet. Maakt hij hogere toppen en hogere bodems, dan stijgt de markt. Lagere toppen en lagere bodems betekenen een dalende markt. Geen van beide, dan beweegt hij zijwaarts. Dat is marktstructuur, en al het andere rust erop.

Het klinkt te eenvoudig om bruikbaar te zijn. Toch zie ik bij cliënten dat veel verliezende trades niet mislukken door een verkeerde indicatorinstelling, maar doordat iemand Long gaat (inzet op een stijgende koers) in een markt die al weken lagere toppen maakt. De structuur stond er gewoon, alleen keek niemand ernaar.

Het lastige zit niet in de definitie. Het zit in de vraag welke toppen en bodems je meetelt, en op welk moment een trend echt voorbij is.

Swing highs en swing lows, welke tel je mee

Een trend bestaat uit swings, een beweging omhoog, een terugval, weer omhoog. Het hoogste punt van zo'n beweging is een swing high, het laagste punt van een terugval een swing low. Op de grafiek herken je een swing high aan een candlestick met aan beide kanten lagere toppen, en een swing low aan het omgekeerde.

Het probleem, op een lage timeframe is elke kleine hobbel een swing. Dan verandert de structuur om het uur. Om dat te voorkomen tel je alleen swings mee die zichtbaar zijn op de timeframe waarop je je beslissingen neemt, en die een duidelijke beweging afsluiten. Een kort pauzemoment midden in een beweging is geen swing low.

Een praktische toets, zoom uit tot je ongeveer drie tot zes maanden aan candles ziet op je hoofd-timeframe. De swings die je dan zonder nadenken aanwijst, zijn de swings die meetellen. Moet je zoeken of twijfelen, dan is het waarschijnlijk ruis.

Drie toestanden van een markt

Opwaartse structuur

Hogere toppen en hogere bodems. Zolang de laatste hogere bodem niet doorbroken wordt, is de trend intact. Trades in de richting van de trend zoeken hier een Entry (instapmoment) op een terugval, niet op de top van een uitbraak waar iedereen al instapt.

Neerwaartse structuur

Lagere toppen en lagere bodems. Hetzelfde principe omgekeerd, zolang de laatste lagere top blijft staan, is de dalende trend intact. Short-setups (inzetten op een dalende koers) op een opleving zijn dan logischer dan pogingen om precies de bodem te raken.

Range

De prijs beweegt tussen een duidelijke boven- en onderkant zonder nieuwe hogere of lagere swings. In een range werken de randen als zones, en midden in de range is er zelden een goede reden om in te stappen. Hoe je die randen tekent, lees je in het artikel over support en resistance.

Wanneer is een trend voorbij?

Hier gaat het vaak mis. Een trend eindigt niet omdat een candle rood is, en ook niet omdat de prijs een beetje terugvalt. In een opwaartse structuur wordt het pas interessant als de prijs onder de laatste hogere bodem sluit. Die eerste sluiting tégen de trend in heet een Change of Character (CHoCH), het karakter van de markt verandert. Zet het naast de break of structure (BOS), een sluiting voorbij de laatste swing in de richting van de trend, zoals een nieuwe hogere top in een stijgende markt. Een BOS bevestigt dat de trend doorloopt, een CHoCH is het eerste teken dat hij stopt. Veel traders gebruiken ‘break of structure’ losjes voor allebei; houd ze in je plan gescheiden.

Ook dan is de trend niet per definitie gedraaid. Een enkele breuk kan een diepere correctie zijn. De bevestiging komt meestal in twee stappen.

1. De prijs sluit onder de laatste hogere bodem. De opwaartse structuur is gebroken, dat is de CHoCH.
2. De volgende opleving haalt de vorige top niet meer en draait daaronder om. Nu staat er een lagere top, en daarmee het begin van een neerwaartse structuur. Sluit de prijs daarna ook onder de bodem van stap één, dan is dat de eerste BOS in de nieuwe, dalende richting.

Tussen stap één en stap twee zit onzekerheid. Daar hoef je niets mee te doen. Juist in die fase maken traders die op elke breuk willen reageren de meeste kleine verliezen, omdat ze beurtelings Long en Short gaan in een markt die nog geen kant gekozen heeft.

Wil je dit op jouw eigen trades toepassen?Plan een gesprek

Marktstructuur in je trading plan

Structuur wordt pas nuttig als hij bepaalt wat je wel en niet mag doen. Zo kan dat eruitzien voor een Long in een opwaartse structuur, met de 4H als setup-timeframe.

• Voorwaarde. Op de daily en de 4H staan hogere toppen en hogere bodems. Is een van beide neerwaarts, dan geen Long.
• Setup. De prijs valt terug richting de laatste hogere bodem, of naar een support-zone daarboven.
• Entry. Op de 1H ontstaat binnen die terugval een kleine opwaartse structuur, een eerste hogere bodem en een sluiting boven de laatste kleine top.
• Stop Loss (de order die je positie automatisch sluit als je idee niet klopt). Onder de laatste hogere bodem op de 4H, met wat ruimte.
• Ongeldig-punt. Een 4H-sluiting onder die hogere bodem. Dan is de structuur waar de trade op leunde verdwenen, ongeacht waar je Stop Loss precies staat.
• Take Profit (de order die je winst automatisch neemt). De vorige swing high, of een eerste deel daar en de rest verder.

Het mooie van deze opbouw is dat hij je ook vertelt wanneer je níet traded. Geen heldere structuur betekent geen trade. Voor iemand die naast een baan traded is dat winst, je hoeft niet elke dag iets te vinden, en je hoeft niet te kijken naar markten die geen richting hebben.

Wat marktstructuur niet voor je doet

Structuur beschrijft wat er gebeurd is. Hij zegt niet hoe ver een trend nog loopt, en hij waarschuwt niet voor een plotselinge beweging door nieuws. Een opwaartse structuur kan in één grote candle verdwijnen, en dan helpt geen enkele definitie je Stop Loss te ontlopen.

Daarnaast blijft het lezen van swings deels een oordeel. Twee traders die naar dezelfde grafiek kijken, tellen soms andere swings mee. Dat is geen reden om het los te laten, wel om je definities op te schrijven, welke timeframe, wat telt als swing, sluiting of wick. Hoe strakker die regels, hoe beter je later kunt nagaan of ze werken.

En structuur op de ene timeframe kan tegengesteld zijn aan die op een andere. De 1H kan dalen terwijl de daily stijgt. Dat is normaal. Het betekent alleen dat je vooraf vastlegt welke timeframe de richting bepaalt en welke alleen je Entry verfijnt. Hoe je die rolverdeling maakt, staat in het stuk over top-down analyse.

Oefenen zonder geld te riskeren

Marktstructuur leer je niet door erover te lezen, maar door het vaak te doen. Een oefening die ik cliënten geef, neem een grafiek, zet hem met de replay-functie van TradingView terug naar een punt in het verleden zodat je niet ziet wat er daarna kwam, en markeer de swings en de huidige structuur. Laat dan een stuk verder afspelen en kijk of je lezing standhield.

Doe dat een paar weken met dezelfde regels en noteer waar je twijfelde. Die twijfelmomenten zijn precies de situaties waarvoor je in je plan een regel nodig hebt. De uitleg heb je in een middag te pakken. De uitvoering vraagt herhaling, en dat is het deel waar de meeste traders te snel overheen stappen.

Onze kijk

Veelgestelde vragen

Wat is marktstructuur in trading?

Marktstructuur is de volgorde van toppen en bodems op de grafiek. Hogere toppen en bodems wijzen op een stijgende markt, lagere op een dalende, en geen van beide op een range.

Wat is een break of structure?

Een break of structure (BOS) is een sluiting voorbij de laatste swing in de richting van de trend, zoals boven de vorige hogere top in een stijgende markt, de trend loopt door. De eerste sluiting tegen de trend in, onder de laatste hogere bodem, heet een Change of Character (CHoCH). Dat is een eerste teken van zwakte, nog geen bevestigde trendwissel.

Hoe weet je of een trend gedraaid is?

Meestal pas na twee stappen, eerst breekt de laatste hogere bodem, daarna haalt de volgende opleving de vorige top niet meer. Tussen die twee momenten is de richting onzeker.

Op welke timeframe lees je marktstructuur?

Op de timeframe waarop je je beslissingen neemt, aangevuld met een hogere voor de richting. Voor swingtraders is dat vaak de daily voor de richting en de 4H voor de setup.

Eén mail per week over traden

Wat er die week in de markt gebeurde en wat ik eruit meenam. Geen aanbiedingen, en afmelden kan met één klik onderaan elke mail.

Aanmelden

Bedrijf

Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Zonder die klik komt je adres niet op de lijst.