Methode en analyse

Volume analyse, volumeprofiel, POC en value area

Volume vertelt je niet waar de prijs heen gaat. Het vertelt je of er iemand meedeed, en dat is bij elke setup de eerste vraag.

Door Christoff Lezaire · Swing Capital · 5M, Methode

Het korte antwoord, volume meet deelname, niet richting. Je gebruikt het om drie dingen te toetsen, kwam er bovengemiddeld volume op de beweging, was er een uitputtingspiek, of ging de koers door een niveau zonder dat iemand meedeed. Een volumeprofiel vertelt je daarnaast op welke prijzen dat volume zat.

Wat volume meet, en wat het niet meet

Volume is het aantal verhandelde eenheden in een periode. Een candle (één staaf op de grafiek, voor één periode) met veel volume betekent dat er veel handen zijn verwisseld op die prijzen. Dat is alles. Volume zegt niets over de richting van de druk, bij elke koop staat een verkoop, dus "meer kopers dan verkopers" bestaat niet.

Wat volume je wel geeft, is een maat voor deelname. En deelname is precies wat je wilt weten bij elke beweging die je overweegt te traden. Een stijging van 5% waar de hele markt aan meedeed, is een ander gegeven dan dezelfde 5% in een dunne nacht.

Twee dingen om vooraf te weten in crypto. Ten eerste is volume per exchange verschillend, dus vergelijk alleen binnen één chart. Ten tweede zijn spot- en futuresvolume twee verschillende dingen (op spot koop je de munt zelf, met futures handel je in contracten op de koers), futuresvolume is meestal veel groter en beweegt met hefboom mee. Die hefboom heet Leverage, geleend geld waarmee je een grotere positie opent. Voor de spotmarkt kijk je naar spotvolume, en voor de rest gebruik je open interest erbij om te zien of er posities bij komen of afgaan.

De drie vragen die volume beantwoordt

Ik gebruik volume alleen om drie dingen te controleren. Niet meer.

• Bevestiging, ging de beweging gepaard met bovengemiddeld volume? Dan deden er veel partijen mee en is de kans groter dat de nieuwe prijs blijft staan.
• Uitputting, kwam er een enorme volumepiek op één candle, met een lange wick (de dunne lont boven of onder de candle) en een sluiting ver van het extreem? Dan is er in korte tijd veel gedwongen handel geweest. Dat markeert vaak een einde in plaats van een begin.
• Afwezigheid, liep de koers door een belangrijk niveau met volume onder het gemiddelde? Dan keek bijna niemand mee en valt zo'n beweging opvallend vaak terug.

Rekenvoorbeeld, volume bij een uitbraak

Volumeprofiel, POC, value area en lege zones

Gewone volumebalken staan onder de grafiek en vertellen je wanneer er veel werd gehandeld. Het volumeprofiel (in andere platforms ook market profile genoemd) zet het volume op zijn kant, een histogram langs de prijs-as dat je vertelt op welke prijzen veel werd gehandeld. Drie begrippen die je nodig hebt.

1. Point of Control (POC), het prijsniveau met het hoogste verhandelde volume in de gekozen periode. Dit is de prijs waar de meeste mensen het eens waren en werkt vaak als magneet.
2. Value Area (VA), de band prijzen waarin doorgaans 70% van het volume zat. Binnen die band is de markt in evenwicht; de bovenkant (VAH) en onderkant (VAL) zijn bruikbare randen.
3. Lege zones, prijsniveaus met weinig volume. Daar was bijna geen handel, dus is er ook weinig weerstand. Door zulke zones beweegt de prijs meestal snel en in één keer.

Praktisch gebruik, de POC en de randen van de value area zijn plekken om je Take Profit (de prijs waarop je winst neemt) of je terugtest-entry te plannen, en lege zones zijn plekken waar je géén deelwinst wilt plannen, want de prijs blijft daar zelden hangen.

Wil je weten of volume je beslissingen echt beter maakt?Plan een gesprek

De fout die ik het vaakst zie

Traders openen drie volume-indicatoren tegelijk, balken, OBV en een volumeprofiel, en zoeken dan welke van de drie het idee steunt dat ze al hadden. Dat is geen analyse, dat is stemmen tellen tot je wint.

De andere veelgemaakte fout, volume als los signaal gebruiken. Een grote volumebalk is geen koopsignaal. Grote balken komen bij een uitbraak, bij een klap naar beneden, bij een liquidatiegolf en bij het openen van de Amerikaanse markt. Wat er gebeurde bepaalt de betekenis, niet de hoogte van de balk.

En een detail dat veel geld kost, volume vergelijken tussen verschillende munten of verschillende exchanges. Een balk van 11 miljoen zegt niets als je niet weet wat normaal is voor dat instrument op die plek. Vergelijk altijd met het eigen gemiddelde van dezelfde chart.

Er is nog een reden waarom mensen volume verkeerd gebruiken, het gemiddelde beweegt mee met het seizoen. In een rustige zomerperiode is het dagvolume weken achter elkaar laag, en dan lijkt elke opleving groot. In een drukke maand verdwijnt dezelfde balk in het niets. Daarom kijk je naar het gemiddelde van de laatste twintig candles en niet naar wat je je herinnert van vorig jaar.

VWAP en OBV, wanneer ze wel helpen

De VWAP (volume weighted average price) is de gemiddelde prijs, gewogen naar volume, over een gekozen periode. Hij vertelt je wie er in de winst zit, boven de VWAP heeft de gemiddelde koper van vandaag winst, eronder verlies. Voor kortere trades is dat een nuttige neutrale lijn, en veel institutionele orders worden eraan afgemeten.

OBV (on-balance volume) telt volume op bij een stijgende sluiting en trekt het eraf bij een dalende. Het is een cumulatieve lijn, dus de absolute waarde betekent niets; alleen de richting doet iets. Loopt de koers zijwaarts terwijl de OBV stijgt, dan wordt er meer op groene dan op rode dagen gehandeld. Net als bij RSI-divergentie geldt, interessant als context, geen entry.

Wil je verder dan volume per candle en kijken naar wat er in het orderboek zelf gebeurt, dan is order flow de volgende stap.

Zo gebruik je het in vier stappen

1. Zet een volume-MA van 20 aan en niets anders. Eén weergave, zodat je niet kunt kiezen welke je gelijk geeft.
2. Controleer bij elke setup (een situatie waarvoor je regels een trade voorschrijven) één ding, zat er bovengemiddeld volume op de beweging die de setup maakte? Zo niet, dan verklein je je positie of sla je over. Zet dat als regel in je entry-checklist.
3. Teken de POC en de value area van de laatste maand en gebruik die als doelen en terugtestzones, samen met je horizontale niveaus.
4. Leg in je journal per trade vast of het volume mee zat. Na vijftig trades zie je zwart op wit of jouw uitbraken met volume beter aflopen dan die zonder. Dat is een eigen cijfer, niet een regel uit een boek.

Volume is geen voorspeller, het is een geloofwaardigheidstoets. Deed de markt mee, of bewoog de prijs in een leeg lokaal? Die ene vraag bij elke setup stellen verandert meer aan je resultaten dan drie extra indicatoren op je scherm.

Onze kijk