Investeren in crypto

Proof of work vs proof of stake, het verschil uitgelegd

Beide mechanismen lossen hetzelfde probleem op, meedoen aan een blockchain moet iets kosten. Het verschil zit in wat je inzet en wat je kunt verliezen.

Door Thomas Werkman · Swing Capital · 5M, Methode

Het korte antwoord, proof of work laat je met rekenkracht en stroom betalen voor het recht om een blok toe te voegen; proof of stake laat je daarvoor munten als onderpand vastzetten, die je bij vals spel kwijt bent. Daaruit volgen alle andere verschillen, energie, toetreding, aanvalskosten, uitgifte en finaliteit.

Waarom een blockchain consensus nodig heeft

Een blockchain heeft geen bank die zegt wie waar recht op heeft. Duizenden computers houden dezelfde administratie bij en moeten het eens worden over welk blok transacties er als volgende bij komt. Dat "eens worden" heet consensus.

Het probleem is dat iedereen mag meedoen, ook iemand met slechte bedoelingen. Als meedoen gratis is, kan één partij duizend nep-deelnemers optuigen en zo de uitkomst bepalen. De oplossing is bij zowel proof of work als proof of stake dezelfde, meedoen moet iets kosten. Ze verschillen alleen in wat de kostenpost is.

Bij proof of work is dat rekenkracht en dus stroom. Bij proof of stake is dat kapitaal dat je in het netwerk vastzet en kunt verliezen. Alles daarna, energiegebruik, toetreding, veiligheid, uitgifte, volgt uit die ene keuze.

Proof of work, rekenkracht als toegangsprijs

Bij proof of work (PoW) strijden miners (de partijen die met rekenkracht nieuwe blokken maken) om een wiskundige puzzel op te lossen. Die puzzel is niet slim, hij is bruut, je probeert gigantisch veel getallen tot er een uitkomst onder een bepaalde drempel uitrolt. Wie hem eerst vindt, mag het volgende blok toevoegen en krijgt de blokbeloning plus de transactiekosten.

Wie vaker wint, heeft meer rekenkracht, en meer rekenkracht kost meer apparatuur en meer stroom. Dat is precies de bedoeling, de geschiedenis van de keten is duur om te maken, en dus nog duurder om te herschrijven. Wil je oude blokken veranderen, dan moet je al dat werk opnieuw doen én de rest van het netwerk bijhouden.

Bitcoin werkt zo, en de uitgifte van nieuwe bitcoin loopt via die blokbeloning, die elke vier jaar halveert. Hoe dat de cyclus beïnvloedt staat in bitcoin-halving en de vierjaarscyclus.

Proof of stake, onderpand als toegangsprijs

Bij proof of stake (PoS) is er geen puzzel. Wie wil meedoen, zet munten vast als onderpand en wordt daarmee validator. Het protocol kiest per blok een validator uit, grotendeels op basis van de ingezette hoeveelheid, en die valideert het blok. Wie zijn werk goed doet, krijgt een beloning. Wie vals speelt of langdurig offline is, verliest een deel van het onderpand, dat heet slashing.

De kosten zitten dus niet in stroom maar in risico. Je kapitaal staat vast en kan gedeeltelijk worden afgepakt. Ethereum stapte in september 2022 met "The Merge" over van PoW naar PoS; het energiegebruik van dat netwerk daalde daarmee met ongeveer 99,95%. De meeste nieuwere netwerken kiezen ook voor een vorm van PoS.

De vijf verschillen die echt uitmaken

• Energie. PoW gebruikt veel stroom, structureel. PoS gebruikt ongeveer zoveel als een normaal servernetwerk. Dit is het bekendste verschil en tegelijk het minst interessante voor je beslissing als belegger.
• Toetreding. PoW vraagt apparatuur, ruimte en goedkope stroom; in de praktijk is dat een industrie geworden. PoS vraagt kapitaal en een stabiele internetverbinding. Beide leiden tot concentratie, alleen bij verschillende partijen, mininggroepen tegenover grote stakingaanbieders.
• Aanvalskosten. Bij PoW moet je meer dan de helft van de rekenkracht controleren, en dat is een doorlopende kostenpost. Bij PoS moet je een groot deel van het ingezette onderpand bezitten, en bij een aanval verlies je dat via slashing. PoW maakt aanvallen duur om vol te houden, PoS maakt ze duur om te proberen.
• Uitgifte. Bij PoW komen nieuwe munten uit de blokbeloning aan miners. Bij PoS gaat een deel van de beloning naar validators en wordt een deel van de transactiekosten vaak verbrand, waardoor de uitgifte netto lager kan uitvallen.
• Finaliteit. Bij PoW is een transactie nooit helemaal definitief, maar met elk blok wel onwaarschijnlijker om te draaien. PoS-netwerken kennen vaak een expliciet moment waarop een blok als definitief geldt, meestal na een paar minuten.

Rekenvoorbeeld, wat een aanval zou kosten

Wil je weten wat dit betekent voor jouw portefeuille?Plan een gesprek

De fout die we het vaakst zien

"Proof of stake is beter, want het is groener." Dat is geen beleggingsargument, dat is één eigenschap. De vraag die telt is of een netwerk betrouwbaar blijft werken, wie er in de praktijk de macht heeft en wat het kost om het te gebruiken. Energiegebruik zegt daar weinig over.

De tweede fout zit bij staking. Mensen zien de beloning als rente op een spaarrekening, en vergeten drie dingen, je onderpand staat in een munt waarvan de koers beweegt, er kan een opnameperiode of wachtrij zijn voordat je erbij kunt, en bij staken via een derde partij loop je het risico van díe partij en niet alleen dat van het netwerk. Een beloning in munten die 30% in waarde daalt, is geen opbrengst. Hoe je dat soort risico's nagaat staat in DeFi-risico inschatten en passief inkomen crypto.

Wat dit betekent als je erin belegt

1. Zoek op welk mechanisme een munt gebruikt, voordat je hem koopt. Het staat in de documentatie van het project en bepaalt of "staken" bij die munt überhaupt bestaat. Neem het mee in de rest van je onderzoek, zoals in altcoins onderzoeken.
2. Kijk bij PoS naar de verdeling van het onderpand. Hoeveel procent zit bij de drie grootste aanbieders? Hoe hoger die concentratie, hoe meer je op enkele partijen vertrouwt in plaats van op een netwerk.
3. Kijk bij PoW naar de miners. Hoe verdeeld is de hashrate, en hoe afhankelijk zijn die miners van één regio of één stroomprijs? Dat is voor PoW dezelfde vraag als de vorige.
4. Behandel staken als een keuze met gevolgen. Vastgezette munten kun je niet direct verkopen. Past dat niet bij je exitplan, dan staak je niet, of alleen een deel.
5. Bewaar wat je niet staakt zelf. Munten op een exchange zijn niet jouw munten; zie crypto veilig bewaren.

Proof of work en proof of stake zijn twee antwoorden op dezelfde vraag, hoe maak je meedoen duur genoeg om liegen onaantrekkelijk te maken. Het ene rekent af in stroom, het andere in onderpand. Welk van de twee je verstandiger vindt, is uiteindelijk een vraag over wie je wilt vertrouwen, de partijen die de machines bezitten, of de partijen die de munten bezitten.

Onze kijk