Staking

Staking uitgelegd, opbrengst, risico en lock-ups

Staking klinkt als geld verdienen door simpelweg stil te zitten, maar er zit meer achter dan alleen een opbrengst. Hier lees je hoe het werkt en wat de lock-up voor jou betekent.

Door Christoff Lezaire · Swing Capital · 5M, Methode

Het korte antwoord, staking betekent dat je munten vastzet om een blockchain te helpen transacties te valideren, en daarvoor een beloning van het netwerk krijgt. De opbrengst is geen vast percentage, die verandert onder meer met hoeveel mensen er staken. Daarnaast kan een lock-up je munten dagen tot weken vastzetten, en bij slashing verlies je een deel.

Wat staken precies is

Bij staken zet je munten vast om een blockchain-netwerk te helpen draaien. Veel netwerken hebben geen miners nodig zoals bitcoin, maar validators, computers die transacties controleren en nieuwe blocks (pakketjes transacties) toevoegen. Om validator te worden, of om een bestaande validator te ondersteunen, zet je eigen munten vast als een soort onderpand. Daarvoor krijg je een vergoeding terug.

Je hoeft meestal niet zelf technisch een validator te draaien om te staken. De meeste netwerken en platformen laten je munten “delegeren” aan een bestaande validator, die doet het technische werk, en jij deelt mee in de vergoeding, meestal na aftrek van een klein percentage voor die validator. Zelf een validator draaien vraagt meer technische kennis en vaak een hoger minimumbedrag, maar geeft je ook meer directe controle over hoe je munten worden gebruikt.

Waarom netwerken je ervoor belonen

Een netwerk heeft er belang bij dat validators zich aan de regels houden, want zij verwerken de transacties van iedereen. Door munten vast te zetten, zet een validator zelf iets op het spel, gedraagt die validator zich niet volgens de regels, dan kan een deel van het vastgezette bedrag worden afgepakt (dit heet slashing). De vergoeding die je als staker krijgt, is de beloning voor het helpen beveiligen van dat systeem, in feite betaalt het netwerk voor iets dat het anders met duurdere, gecentraliseerde middelen zou moeten organiseren.

Bij sommige netwerken komt de vergoeding voor stakers uit nieuw uitgegeven munten, vergelijkbaar met hoe bitcoin nieuwe munten uitkeert aan miners. Dat betekent dat het totale aanbod van die munt langzaam groeit, en dat wie niet staket relatief een iets kleiner aandeel van het totaal overhoudt naarmate de tijd verstrijkt. Dit verschilt sterk per netwerk, sommige kennen nauwelijks nieuwe uitgifte, andere een stuk meer, en dat verschil hoort bij de tokenomics (de regels over hoeveel munten er bijkomen en bij wie ze terechtkomen) die je sowieso zou checken voor je instapt.

Wat een lock-up is en waarom die bestaat

Een lock-up is de periode waarin je gestakete munten vastzitten en niet direct verhandelbaar zijn. Sommige netwerken kennen geen lock-up en laten je vrijwel direct weer bij je munten, andere kennen een periode van dagen tot weken voor je weer bij je munten kunt, soms met een aparte wachttijd specifiek voor het moment waarop je stopt met staken. Die periode bestaat om het netwerk stabiel te houden, zonder lock-up zou iedereen bij de eerste onrust massaal kunnen uitstappen, wat het netwerk juist kwetsbaar maakt op het moment dat het stabiliteit het hardst nodig heeft.

Voor jou betekent een lock-up dat gestakete munten voor die periode niet beschikbaar zijn, ook niet als de prijs in die tussentijd flink beweegt. Dat is een reëel risico dat los staat van de opbrengst, je kunt niet verkopen wanneer je dat zou willen, ook niet als je daar een goede reden voor hebt.

Wil je dit op jouw eigen trades toepassen?Plan een gesprek

Liquid staking, flexibiliteit met een extra laag risico

Sommige platformen bieden “liquid staking” aan, je staket je munten, maar krijgt er een verhandelbaar bewijstoken voor terug waarmee je in de tussentijd toch kunt handelen of dat token elders kunt inzetten. Dat lost het gebrek aan flexibiliteit van een lock-up gedeeltelijk op, maar voegt een nieuwe laag toe, je vertrouwt dan niet alleen op het onderliggende netwerk, maar ook op de werking en waardevastheid van dat aparte token, en dus op nog een extra smart contract (een programma op de blockchain) naast de staking zelf.

Waarom de opbrengst geen vast percentage is

De opbrengst van staken verschilt per netwerk en verandert continu. Ze hangt onder meer af van hoeveel mensen er in totaal staken (meer stakers betekent doorgaans een lagere opbrengst per persoon), van de eigen regels van dat netwerk, en van hoe druk het netwerk wordt gebruikt. Een percentage dat je vandaag ziet, zegt niets over wat je over een half jaar krijgt. Wantrouw daarom elke aanbieder die een vast percentage als zekerheid belooft, dat percentage bepaalt het netwerk zelf, niet de aanbieder die je toegang geeft.

Risico’s om te kennen voor je staket

• Koersrisico tijdens de lock-up. De prijs van de munt zelf kan dalen terwijl je er niet bij kunt, ongeacht hoeveel je aan vergoeding ontvangt.
• Slashing. Bij eigen validators, of bij een slecht functionerende validator die je ondersteunt, kan een deel van het bedrag verloren gaan door technische fouten of downtime, niet alleen door kwade opzet.
• Platformrisico. Staak je via een exchange of een derde partij in plaats van rechtstreeks, dan loop je ook het risico van die partij zelf, hetzelfde smart contract-risico als bij andere DeFi-toepassingen als het via een protocol loopt.
• Onduidelijke voorwaarden. Lees vooraf de exacte lock-up-periode en of er kosten zijn bij vervroegd uitstappen, in plaats van dat pas te ontdekken op het moment dat je eruit wil.
• Concentratierisico. Al je bezit staken bij één validator of één platform maakt je afhankelijk van het functioneren van precies die ene partij; spreiding hoort ook hier bij een bewuste opbouw van je portfolio.

Voor je een netwerk kiest om in te staken, is het de moeite waard om te kijken hoe gedecentraliseerd de validators daadwerkelijk zijn, staken bij een netwerk waar een klein aantal partijen het grootste deel van de validatie in handen heeft, brengt een ander risico met zich mee dan een netwerk met een brede, verspreide groep validators. Hoe meer de validatie in handen is van een klein aantal grote partijen, hoe kwetsbaarder het netwerk in theorie is voor fouten of misbruik die bij één van die partijen ontstaan, iets wat je terugvindt in openbare statistieken over de verdeling van validators per netwerk.

Vergelijk daarnaast niet alleen het percentage dat verschillende netwerken bieden, maar ook hoe lang het netwerk al bestaat en hoe volwassen de techniek erachter is. Een nieuw netwerk met een opvallend hoge opbrengst compenseert daarmee vaak voor een hoger risico dat nog niet door de tijd is getest, terwijl een netwerk dat al jaren zonder grote incidenten draait meer geschiedenis heeft om op te steunen.

Staken is geen spaarrekening met een vast rentepercentage. Het is een vergoeding voor een dienst aan een netwerk, met een eigen risico dat los staat van of de onderliggende munt in waarde stijgt of daalt. Wie dat verwart met sparen, is verrast zodra de lock-up of een koersdaling zich tegelijk aandient. Ga daarom ook na hoe veilig je de munten zelf bewaart voor en na het staken, zoals beschreven bij crypto veilig bewaren.

Onze kijk