Belasting

Crypto belasting box 3, peildatum, vrijstelling en DAC8

Je hebt crypto, de aangifte komt eraan en je wilt weten wat je moet opgeven en wat het je kost. Het antwoord is korter dan de meeste uitleg doet vermoeden, zolang je één datum en één bedrag kent.

Door Thomas Werkman · Swing Capital · 5M, Methode

Het korte antwoord, crypto is in Nederland vermogen in box 3. Je geeft de waarde in euro op 1 januari op. Over het deel van je totale vermogen boven het heffingsvrij vermogen (in 2026, €59.357 per persoon, €118.714 met fiscale partner) rekent de Belastingdienst een fictief rendement van 6,00% voor crypto, en daarover betaal je 36% belasting. Winst door te verkopen is niet apart belast. Vanaf 2026 krijgt de Belastingdienst via DAC8 je saldi en transacties rechtstreeks van je exchange.

Alleen voor Nederland. Dit artikel gaat over de Nederlandse inkomstenbelasting en geldt alleen als je in Nederland belastingplichtig bent. Woon je in België, dan kent je fiscus geen box 3 en kijkt hij naar hoe je handelt; zie Woon je in België?

De meeste vragen over crypto en belasting komen uit één misverstand, dat je belasting betaalt over wat je verdient. In box 3 is dat niet zo. Je betaalt over wat je bezit, op één moment per jaar. Of je in dat jaar verdubbeld bent of gehalveerd, doet er voor de aanslag niet toe. Wie dat eenmaal ziet, heeft de rest snel door.

Crypto is vermogen, geen inkomen, wat box 3 precies belast

De inkomstenbelasting kent drie boxen. Box 1 is voor werk en woning, box 2 voor een aanmerkelijk belang in een bedrijf, box 3 voor sparen en beleggen. Crypto valt in box 3, naast je spaargeld, aandelen en een eventuele tweede woning. De Belastingdienst noemt het letterlijk een bezitting.

Box 3 werkt met een fictief rendement. De Belastingdienst kijkt niet wat je werkelijk hebt verdiend, maar rekent per soort vermogen een vast percentage. Voor 2026 zijn dat.

• Banktegoeden, 1,28%
• Beleggingen en andere bezittingen, waaronder crypto, 6,00%
• Schulden, 2,70% (die trek je af)

Over dat fictieve rendement betaal je 36% belasting, maar alleen voor zover je totale vermogen boven het heffingsvrij vermogen uitkomt. In 2026 is dat €59.357 per persoon en €118.714 voor fiscale partners samen.

Twee dingen volgen daaruit. Ten eerste, in een jaar waarin je crypto met 60% daalt, betaal je precies evenveel als in een jaar waarin hij verdrievoudigt, want de aanslag kijkt alleen naar de stand op 1 januari. Ten tweede, verkopen verandert niets. Winst nemen op 15 augustus is geen belastbaar moment. Wat je op 1 januari daarna bezit, is het enige dat telt.

Is je werkelijke rendement lager dan het fictieve, dan mag je dat laten zien. Sinds de aangifte over 2025 vraagt de Belastingdienst daar in de aangifte zelf naar; voor eerdere jaren loopt het via het formulier Opgaaf werkelijk rendement. Let op, bij werkelijk rendement telt ook de waardestijging of -daling mee die je nog niet hebt verzilverd, over al je box 3-bezittingen samen.

Box 1 komt alleen in beeld als je handel meer is dan normaal vermogensbeheer, als je met extra arbeid structureel meer verdient dan een gewone belegger. Voor wie zelf koopt, verkoopt en vasthoudt, is dat vrijwel nooit het geval. Hoe die grens ligt voor actieve traders, lees je in daytraden belasting, box 1 of box 3.

De peildatum, welke koers en welke bron je gebruikt

De peildatum is 1 januari, 00:00 uur, van het jaar waarover je aangifte doet. Voor de aangifte over 2026 telt dus de stand op 1 januari 2026. De Belastingdienst zegt over de koers, gebruik de koers op de peildatum van het omwisselplatform dat je gebruikt. Staan je munten op Bitvavo, dan is de Bitvavo-koers van 1 januari leidend. Staan ze op meerdere platforms, dan mag je per platform diens koers nemen.

Voor munten in een eigen wallet is er geen platform. Kies dan één publieke bron, bijvoorbeeld de koers van het platform waar je ze kocht of een koersoverzicht als CoinGecko, en gebruik die bron elk jaar op dezelfde manier. Consistentie weegt zwaarder dan de bron zelf, de Belastingdienst wil kunnen volgen hoe je aan je bedrag komt.

Noteert je exchange in dollars, reken dan om naar euro met de wisselkoers van diezelfde dag. Het bedrag in je aangifte is altijd in euro.

Wil je dit op jouw eigen portfolio toepassen?Plan een gesprek

Rekenvoorbeeld, €30.000 crypto, wat betaal je in 2026

Stel, je hebt op 1 januari 2026 voor €30.000 aan crypto en verder geen vermogen. Je zit dan onder het heffingsvrij vermogen van €59.357. Je betaalt niets in box 3. Je geeft de €30.000 wel op, want de Belastingdienst wil je hele vermogen zien; de vrijstelling wordt daarna automatisch toegepast.

Nu hetzelfde, maar met ook €50.000 spaargeld. Je vermogen is dan €80.000 en de rekensom gaat zo.

Je betaalt dus €227 over een jaar. Niet over de winst, maar over het bezit. Heb je een fiscale partner en samen minder dan €118.714, dan is het bedrag nul, ook met die €30.000 crypto erbij.

Wil je zien wat een groter bedrag doet, bij €150.000 crypto en geen spaargeld is het fictieve rendement €9.000, de grondslag €90.643, het belaste aandeel 60,4% en het voordeel €5.439. De belasting komt dan op €1.958.

Is je crypto in dat jaar werkelijk in waarde gedaald, dan is de tegenbewijsregeling de route, bij een werkelijk rendement onder nul betaal je niets.

Futures, staking en stablecoins, wat telt mee en wat niet

Zodra je verder gaat dan kopen en vasthouden, wordt de vraag "wat is mijn bezit" iets minder vanzelfsprekend. De lijn blijft dezelfde, alles wat op 1 januari van jou is, tegen de eurowaarde van dat moment.

• Futures en perpetuals. Contracten waarmee je op de koers handelt zonder de munt zelf te bezitten; perpetuals hebben geen einddatum. Een open positie is geen apart bezit. Wat telt, is het saldo van je futures-rekening zoals de exchange het toont, je margin (het onderpand op je futures-rekening) plus of min het openstaande resultaat op dat moment. Heb je op 1 januari een short (een positie die wint als de koers daalt) open die €400 in de min staat, dan is je bezit je saldo min die €400.
• Staking (munten vastzetten om een netwerk te helpen beveiligen, in ruil voor een beloning). De beloningen die je ontvangt, worden gewoon onderdeel van je bezit. Er is in box 3 geen aparte heffing op de opbrengst zelf. Munten die vastzitten in een lock-up zijn nog steeds van jou en tellen mee tegen de koers van 1 januari. Meer over de afweging in staking uitgelegd.
• Stablecoins. USDT of USDC zijn geen banktegoed maar een bezitting, dus ze vallen onder de 6,00% en niet onder de 1,28% van spaargeld. Je waardeert ze tegen de eurokoers van 1 januari. Stap je in december uit de markt naar stablecoins, dan verlaag je je box 3-vermogen dus niet. Lees ook stablecoins uitgelegd.
• Crypto-leningen. Heb je geleend met crypto als onderpand, dan is de lening een schuld in box 3. Boven een drempelbedrag trek je die af tegen 2,70%. Het onderpand zelf blijft volledig als bezit meetellen.
• Tokens in DeFi-protocollen (financiële diensten op de blockchain, zonder bank ertussen). Liquidity pool-posities (je munten in een gezamenlijke pot waaruit anderen kunnen ruilen) en uitgeleende munten zijn van jou, ook al staan ze in een smart contract. Waardeer ze tegen wat je op 1 januari terug zou krijgen.

DAC8, wat de Belastingdienst vanaf nu al van je exchange krijgt

Tot en met 2025 leunde de Belastingdienst voor crypto grotendeels op wat je zelf opgaf. Dat is veranderd. Sinds 1 januari 2026 geldt de Europese richtlijn DAC8, aanbieders van cryptodiensten moeten hun klanten identificeren en de transacties en saldi van die klanten vastleggen en doorgeven. De eerste rapportage over 2026 moet uiterlijk 31 januari 2027 bij de Belastingdienst liggen.

De gegevens worden tussen EU-landen uitgewisseld. Een exchange in een ander EU-land rapporteert dus ook over jou, en de Nederlandse Belastingdienst krijgt dat door. Het argument "mijn munten staan op een buitenlands platform" houdt daarmee op te bestaan.

Wat dit voor je aangifte betekent, het bedrag dat jij opgeeft, wordt straks naast het bedrag gelegd dat je exchange doorgeeft. Klopt het ongeveer, dan hoor je niets. Wijkt het flink af, dan komen er vragen. Heb je in eerdere jaren crypto niet opgegeven, dan is dit het moment om dat zelf te melden via een vrijwillige verbetering, voordat de eerste rapportages binnen zijn.

Coins in een eigen wallet vallen buiten DAC8, want daar is geen aanbieder die rapporteert. Ze vallen niet buiten box 3. En de weg ernaartoe, de aankoop op een exchange, staat wel in de rapportage.

Zo doe je het in vijf stappen

1. Leg op 1 januari de stand vast. Export per exchange, screenshot per wallet, saldo van je futures-rekening. Bewaar het in één map per jaar.
2. Reken om naar euro. Aantal munten maal de koers van je platform op 1 januari. Voor wallets één vaste bron.
3. Tel alles op tot één bedrag. Crypto, stablecoins, staking-posities en DeFi-posities samen. Schulden apart.
4. Vul het in bij Mijn Belastingdienst. In de aangifte staat crypto onder bankrekeningen en andere bezittingen; je vinkt cryptovaluta aan en vult het totaalbedrag in.
5. Vergelijk fictief met werkelijk. Was je werkelijke rendement over al je box 3-vermogen lager dan het fictieve, geef dan het werkelijke rendement op. Bewaar de onderbouwing.

Neem je je portfolio serieus, dan hoort dit bij het jaarwerk, net als herbalanceren. Hoe je die verdeling zelf opzet, staat in een crypto portfolio opbouwen.

Onze kijk