Het korte antwoord, de sunk cost fallacy is de neiging om door te gaan met iets omdat je er al tijd, geld of moeite in hebt gestoken, terwijl wat je al kwijt bent de toekomst niet verandert. In traden zie je hem als vasthouden aan een verliezer, je stop verzetten of bijkopen om je gemiddelde te verlagen. Het doorbreken begint met één vraag, zou ik deze positie vandaag, op deze prijs, opnieuw openen?

Iedereen kent het bioscoopkaartje voor een slechte film. Na een half uur weet je dat het niets wordt, maar je blijft zitten, want je hebt betaald. Dat geld krijg je niet terug als je blijft. Je verliest alleen nog anderhalf uur extra. In traden is de film duurder en de zaal gaat nooit dicht.

Wat de sunk cost fallacy is

Sunk costs zijn kosten die al gemaakt zijn en die je niet meer terugkrijgt, wat je ook besluit. Rationeel gezien horen ze geen rol te spelen in je volgende beslissing. De enige vraag die telt, is wat vanaf nu de beste keuze is. In de praktijk wegen ze zwaar, omdat stoppen voelt als het verlies vastzetten en toegeven dat je eerdere keuze fout was.

Het bekendste voorbeeld op grote schaal is de Concorde, Britse en Franse overheden bleven jarenlang geld in het supersonische vliegtuig steken, ook toen duidelijk was dat het commercieel niet uit zou komen. Er zat al zoveel in dat stoppen ondenkbaar leek. Sindsdien heet deze denkfout ook wel de Concorde-fout.

Een alledaags voorbeeld, de oude auto

Je oude auto moet naar de garage. Eerst een nieuwe koppeling, € 900. Een maand later de uitlaat, € 400. Dan de distributieriem. Elke keer denk je, ik heb er nu al zoveel in gestoken, dan moet hij het nog wel een paar jaar doen. Maar de vraag is niet wat je er al in hebt gestoken. De vraag is of deze auto, in deze staat, de volgende € 700 waard is. Dat is dezelfde vraag als bij je verliezende trade.

Hoe het er in de markt uitziet

• De verliezer die een belegging wordt. Een trade voor een paar dagen wordt, zodra hij tegen je in loopt, ineens een lange-termijnpositie. De reden is niet de analyse, maar dat verkopen pijn doet.
• De stop die opschuift. Je stop wordt geraakt, dus je zet hem iets lager, want je zit er al zo lang in. Zie stop loss plaatsen.
• Bijkopen om het gemiddelde te verlagen. Het voelt slim, want je instapprijs zakt. Maar je vergroot je positie in precies de trade die je ongelijk geeft.
• De munt waar je in gelooft. Hoe meer uren je in onderzoek, Discord-groepen en draadjes hebt gestoken, hoe moeilijker het wordt om toe te geven dat het project niet werkt. Toen het Terra-ecosysteem in 2022 instortte, verloor wie bleef bijkopen vrijwel alles.
• De strategie die je niet loslaat. Maanden werk aan een aanpak maken het moeilijk om te zien dat hij in je journal niet werkt. Ook dat is sunk cost, alleen met tijd in plaats van geld. Zie twijfel aan je strategie.

Zit er een positie in je portfolio waar je niet uit durft?Plan een gesprek

Waarom je brein dit doet

Een verlies voelt ruwweg twee keer zo zwaar als een even grote winst, en een verlies dat je nog niet genomen hebt, voelt als een verlies dat nog kan verdwijnen. Zolang de positie openstaat, is er hoop. Verkopen maakt het verlies definitief en maakt je eigen fout zichtbaar, voor jezelf en soms voor je omgeving. Daar komt bij dat mensen consistent willen zijn met hun eerdere keuzes. Wie vorige week hardop zei dat deze munt de toekomst was, verkoopt hem deze week niet makkelijk.

Wat het betekent voor de trader en de belegger

Als trader

Leg vooraf vast waar je idee ongeldig is, en laat die stop daar staan. Een stop is geen voorspelling, het is het punt waarop je zegt, mijn reden om in deze trade te zitten, bestaat niet meer. Bijkopen doe je alleen als het vooraf in je plan staat, met een totaal risico dat je vooraf hebt vastgelegd, en nooit omdat de positie pijn doet. Een verlies nemen is geen falen, het is de prijs van je edge (het statistische voordeel van je aanpak). Zie verlies nemen en een lopende trade managen.

Als belegger

Voor een belegger is bijkopen na een daling niet per se fout. Periodiek inleggen in een asset waar je reden om in te zitten nog klopt, is iets anders dan geld blijven gooien naar iets waarvan je de reden allang kwijt bent. Het verschil zit in de vraag waarom je bijkoopt. Kijk elk half jaar naar elke positie en vraag, waarom zit ik hierin, en klopt dat nog? Als het antwoord "omdat ik er al zoveel in heb zitten" is, heb je je antwoord.

Onze kijk

Wat je deze week doet

1. Loop al je open posities langs en stel bij elke dezelfde vraag, zou ik deze vandaag, op deze prijs en met deze grootte opnieuw openen? Is het antwoord nee, schrijf dan op waarom je hem nog hebt.
2. Zoek in je journal naar bijgekochte verliezers. Hoe vaak kwam het goed, en wat kostte het als het niet goed kwam?
3. Schrijf een regel voor bijkopen in je plan, wanneer het mag, tot welk totaal risico, of dat het nooit mag.
4. Verberg je instapprijs als je app dat toelaat, en kijk alleen naar de grafiek en je plan.
5. Kijk naar de markt zoals hij nu is op de markt, en lees de strategiebrieven voor de grote lijnen.

Veelgestelde vragen

Wat is de sunk cost fallacy?

De neiging om door te gaan met iets omdat je er al geld, tijd of moeite in hebt gestoken, terwijl dat verlies er is wat je ook doet. De enige vraag die ertoe doet, is wat vanaf nu de beste keuze is. Bij traden zie je het als vasthouden aan een verliezer of blijven bijkopen.

Is bijkopen in een verliezende positie altijd fout?

Niet altijd. Als het vooraf in je plan staat, met een vast maximaal risico, kan het deel van een strategie zijn. Het wordt een fout als je bijkoopt om een verlies kleiner te laten voelen, zonder dat je reden om in de positie te zitten nog klopt. De vraag is waarom je bijkoopt, niet of.

Hoe weet ik of ik een positie moet sluiten?

Stel jezelf de vraag of je hem vandaag, op deze prijs en met deze grootte, opnieuw zou openen. Is het antwoord nee en is het punt waarop je idee ongeldig werd al geraakt, dan houd je hem vast om de verkeerde reden. Een stop die je vooraf hebt geplaatst, neemt die beslissing voor je.

Waarom is een verlies nemen zo moeilijk?

Omdat een verlies ruwweg twee keer zo zwaar voelt als een even grote winst, en omdat verkopen het verlies definitief maakt. Zolang de positie openstaat, is er hoop. Daarnaast willen mensen consistent zijn met hun eerdere keuzes. Door je exit vooraf vast te leggen, haal je de beslissing weg uit het moment dat het pijn doet.

Eén mail per week over traden

Wat er die week in de markt gebeurde en wat ik eruit meenam. Geen aanbiedingen, en afmelden kan met één klik onderaan elke mail.

Aanmelden

Bedrijf

Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Zonder die klik komt je adres niet op de lijst.